Bạn có từng bỏ dở một cuốn sổ từ vựng, ba mươi trang đầu đen kín nét bút, còn những trang sau vẫn trắng tinh?
Vấn đề không nằm ở ý chí mà ở thứ tự. Học lại cái gì và vào lúc nào là điều không ai đoán được bằng cảm tính. PitterPatter là ứng dụng học thuộc từ vựng tiếng Anh làm thay bạn phép tính đó. Ứng dụng có 13.488 từ vựng tiếng Anh, từ CEFR A1 đến trình độ C, còn bạn chỉ cần học phần của hôm nay.
“Hôm nay mình nên học gì?”
Ứng dụng đã chọn sẵn. Bắt đầu từ 1.067 từ của A1 Cơ bản, đi lần lượt qua A2 Tích lũy, B1 Tự lập, B2 Mở rộng rồi đến C¹ Thành thạo, C² Tinh thông và C³ Hoàn thiện, 13.488 từ được xếp nối tiếp thành 272 ngày học, mỗi ngày 50 thẻ. Bạn không cần nhớ hôm qua mình học đến đâu. Mở ứng dụng là thẻ của hôm nay đã sẵn sàng, và khi học xong, ứng dụng sẽ báo hôm nay đến đây thôi.
“Đã xem một lần rồi, sao vẫn không nhớ?”
Trí nhớ vốn dĩ là như vậy.
Năm 1885, Hermann Ebbinghaus đã tự làm thí nghiệm trên chính mình để đo tốc độ ký ức phai đi, rồi vẽ nên đường cong lãng quên. Những gì mới học sẽ mất gần một nửa chỉ sau một giờ, và mất từ hai phần ba trở lên sau một ngày. Một từ hôm qua bạn chắc chắn đã thuộc mà hôm nay không nhớ ra, không phải vì bạn thiếu ý chí.
Nhưng đường cong này có một kẽ hở. Nếu nhớ lại ngay trước khi quên, đường cong sẽ thoải hơn. Xem một từ mỗi ngày một lần trong mười ngày sẽ nhớ lâu hơn nhiều so với xem nó mười lần trong một ngày. Hiện tượng này được gọi là hiệu ứng giãn cách, và đã được khẳng định trong một phân tích tổng hợp năm 2006 gồm 317 thí nghiệm từ 184 bài nghiên cứu. Nghiên cứu đó cũng cho thấy càng muốn nhớ lâu thì khoảng cách giữa các lần ôn càng phải giãn rộng.
Vậy mấu chốt là “ngay trước khi quên” rơi vào lúc nào. Điều đó thì không ai đoán được bằng cảm tính.
“Vậy khi nào ứng dụng hỏi lại?”
Đúng lúc xác suất bạn còn nhớ giảm xuống 90%.
PitterPatter vẽ riêng một đường cong lãng quên cho từng thẻ, rồi hỏi lại ở đúng điểm ký ức đã hơi mờ đi nhưng chưa mất hẳn. Gặp lại khi đã quên sạch thì phải học lại từ đầu, còn gặp lại quá sớm thì ký ức vẫn còn rõ nên chẳng được hâm nóng thêm. Ký ức càng phải cố mới nhớ ra thì càng bền, nên ứng dụng tìm đúng thời điểm mà một lần ôn đáng giá nhất.
Bản thân việc tự nhớ lại trước khi xem nghĩa cũng giúp củng cố trí nhớ, hiệu quả hơn nhiều so với chỉ đọc lại bằng mắt. Vài giây bạn dừng lại trước khi lật thẻ chính là khoảng thời gian quan trọng nhất trong ứng dụng này.
Mỗi lần bạn nhớ đúng, đường cong lại thoải hơn và lần gặp sau lùi xa hơn. Từ vừa học sẽ quay lại sau 10 phút, từ đã nhớ đúng vài lần sẽ quay lại sau vài ngày, còn từ đã thuộc lòng thì vài tháng sau mới gặp lại. Nếu trả lời sai, khoảng cách lại thu hẹp. Dưới mỗi nút đánh giá đều ghi sẵn lần gặp tiếp theo, nên bạn thấy được câu trả lời của mình sẽ thay đổi điều gì trước khi nhấn.
Sổ từ vựng giấy bắt bạn xem từ đã biết và từ chưa biết với số lần như nhau. PitterPatter dồn khoảng thời gian đó sang những từ bạn chưa biết. Đó là lý do vì sao cùng 30 phút học mà kết quả đọng lại khác hẳn.
Phần tính toán do FSRS đảm nhận. Đây là thuật toán lặp lại ngắt quãng được tích hợp sẵn trong Anki, một mô hình được tinh chỉnh từ 700 triệu lượt ôn tập của 10.000 người học thật. PitterPatter dùng nguyên phiên bản mới nhất của nó. Mức 90% cũng có thể đổi thành 85% hoặc 95%. Tăng lên thì bạn gặp lại từ thường xuyên hơn, giảm xuống thì gặp ít hơn nhưng sẽ quên nhiều hơn một chút.
“Bây giờ mình đã thuộc đến đâu?”
Mỗi từ đều có một nhiệt độ: vị trí hiện tại của từ đó trên đường cong lãng quên, được thể hiện bằng màu sắc.
Từ vừa học có màu xanh lá ấm áp, từ lâu không gặp nguội dần qua vàng rồi cam, còn từ đã sai từ ba lần trở lên thì chìm xuống màu đỏ. Ôn tập chính là hâm nóng lại những từ đã nguội.
Chúng tôi có thể ghi bằng con số, nhưng đã không làm vậy. Đọc “73%” xong bạn còn phải suy nghĩ thêm một bước, còn màu sắc thì chỉ cần lướt qua là hiểu. Khi cuộn danh sách từ, những chỗ còn hổng sẽ tự hiện ra. Bên cạnh danh sách các Ngày cũng có một vạch dọc tô cùng kiểu màu, nên Ngày nào đã nguội sẽ nổi bật ngay.
“Mình đã đi được bao xa?”
Chuỗi ngày học liên tiếp, tỷ lệ trả lời đúng, mức trung bình mỗi ngày và thời gian cho mỗi thẻ được ghi lại hằng ngày. Bạn có thể nhìn lại những ngày đã qua trên một biểu đồ nhiệt duy nhất, và xem trước có bao nhiêu lượt ôn tập đang chờ trong những ngày tới. Ứng dụng còn cho biết ngày bạn sẽ học xong nếu giữ nhịp độ hiện tại.
“Anh-Mỹ hay Anh-Anh?”
Bạn tự chọn.
Cùng một từ mà Mỹ và Anh lại viết khác, đọc khác, như color và colour, âm đầu của schedule, hay aluminum và aluminium. PitterPatter để bạn chọn một kiểu duy nhất, Anh-Mỹ hoặc Anh-Anh, rồi theo kiểu đã chọn đổi luôn cả cách viết, phiên âm lẫn giọng đọc được phát. Cách viết của kiểu còn lại vẫn được giữ, chữ nhỏ ở bên cạnh.
Khi nhấn mở một từ, phiên âm Anh-Mỹ và Anh-Anh nằm cạnh nhau. Nhấn vào bên bạn muốn, ứng dụng sẽ đọc theo giọng đó.
“Một từ có nhiều nghĩa thì sao?”
Mỗi từ loại một dòng riêng.
Là danh từ, lead vừa là vị trí dẫn đầu, vừa là manh mối, lại còn là chì; là động từ thì nghĩa là dẫn dắt. Nếu dồn hết vào một dòng, bạn sẽ không biết nghĩa nào thuộc từ loại nào. PitterPatter tách mỗi từ loại thành một dòng, kèm theo các dạng biến đổi bất quy tắc của dòng đó. Với tear, khi nghĩa là xé thì thành tore·torn, còn khi nghĩa là rưng rưng nước mắt thì thành teared. Ứng dụng ghi rõ đến cả những nhánh đó.
Từ nào có cách đọc khác nhau thì dòng đó có phiên âm riêng. Với record, khi là danh từ thì trọng âm rơi vào âm tiết đầu, khi là động từ thì rơi vào âm tiết sau. Nhấn thử, mỗi dòng sẽ phát ra một âm khác nhau. Những từ cùng cách viết mà mỗi nghĩa đọc một khác cũng vậy.
“Trên web thì làm được gì?”
Bạn có thể mở cùng bộ từ vựng như trong ứng dụng ngay trên trình duyệt. Tra 13.488 từ theo cách viết hoặc nghĩa, rồi đi theo cấp độ và ngày học để đến trang riêng của từng từ. Trên một trang, bạn nghe được cả phát âm Anh-Mỹ lẫn Anh-Anh, xem nghĩa theo từng từ loại và cả các dạng biến đổi. Trong danh sách, bạn có thể ẩn phiên âm và nghĩa, xáo trộn để tự kiểm tra, và khi lật thẻ rồi tự đánh giá, các từ ở đây cũng có nhiệt độ.
Nhiệt độ ghi nhận trên web chỉ được lưu trong trình duyệt đó. Chọn sẵn phần học của hôm nay và đưa từ quay lại đúng lúc bạn sắp quên là việc của ứng dụng. Web để học ngay tại chỗ một từ bạn tìm thấy qua tìm kiếm, còn ứng dụng để duy trì việc học mỗi ngày.
“Sao không có câu ví dụ?”
Vì câu ví dụ không giúp bạn học thuộc từ.
Mỗi lần định thêm một tính năng, PitterPatter đều tự hỏi “Thiếu nó thì có học thuộc từ được không?” để sàng lọc. Câu ví dụ bị loại, bảng xếp hạng và danh sách bạn bè bị loại, cả đăng nhập cũng bị loại. Thứ còn lại trên thẻ là từ tiếng Anh, phiên âm, nghĩa, từ loại, và cách viết của kiểu còn lại khi Anh-Mỹ và Anh-Anh viết khác nhau. Chỉ vậy thôi.
“Sao không có bảng xếp hạng?”
Vì tốc độ của người khác không nên trở thành thước đo của bạn.
Số từ mới mỗi ngày, giới hạn ôn tập, tỷ lệ nhớ mục tiêu, giờ bắt đầu ngày mới, thứ tự xuất hiện của từ mới, cả số nút đánh giá: tất cả đều do bạn quyết định.
Ứng dụng cũng không gửi thông báo. Những chấm đỏ thông báo chồng chất và những lời nhắc hối thúc chỉ khiến bạn thấy bị thúc ép và bồn chồn, mà một ứng dụng phải mở trong tâm trạng đó thì không dùng được lâu. Chuỗi ngày học cũng chỉ để ghi nhận chứ không phải để phạt, nên ứng dụng không cảnh báo khi chuỗi bị đứt, cũng không nài bạn giữ chuỗi. Muốn mở lúc nào thì mở lúc đó.
Không có tài khoản. Toàn bộ lịch sử học chỉ nằm trên thiết bị của bạn, và khi cần, bạn có thể xuất ra tệp để chuyển sang thiết bị khác.
Ngoài ra
- Tự động phát giọng đọc bản xứ khi lật thẻ
- Giọng Anh-Mỹ và Anh-Anh, mỗi bên có một giọng nữ và một giọng nam để chọn, tải về một lần là nghe được cả khi không có mạng
- Toàn bộ phát âm được tạo cố định theo đúng phiên âm, nên dù cùng cách viết, mỗi nghĩa vẫn được đọc đúng âm của nó
- Tìm kiếm theo từ hoặc nghĩa
- Lưu những từ bạn tâm đắc và thêm ghi chú riêng
- Từ đang dần quên và từ hay sai được gom vào danh sách riêng
- Ẩn nghĩa, xáo trộn và sắp xếp theo tỷ lệ nhớ từ thấp đến cao trong từng Ngày
- Giao diện sáng và tối, có thể tắt hiệu ứng nền và hiệu ứng làm mờ
Đây là bộ từ vựng dành cho người mất gốc muốn học lại tiếng Anh từ đầu, sĩ tử ôn thi tốt nghiệp THPT hay IELTS cần hệ thống lại vốn từ vựng, và người đi làm tự học tiếng Anh mà không cần đến lớp hay trung tâm.
Bí quyết ở app, bền bỉ ở bạn.
Bạn chỉ cần hoàn thành phần của hôm nay.